ในเขตพื้นที่เมืองคูบัวมีการสำรวจพบปูชนียวัตถ ุที่ทำขึ้นเนื่องในพุทธศาสนาเป็นจำนวนมาก เป็นต้นว่า พระพิมพ์ดินเผา พระพุทธรูป พระธรรมจักร รวมทั้งโบราณวัตถุอันเป็นเครื่องประดับ หรือเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ชิ้นส่วนภาชนะดินเผา แวดินเผา ตะคันดินเผา ตุ้มหู แหวน กำไล ลูกปัด
หินบด เป็นต้น โบราณวัตถุเครื่องมือเครื่องใช้หลายประเภทมีรูปแบบที่สืบเนื่องมาจากสมัยก่อนประวัติศาสตร์ แต่ใช้เทคโนโลยีในการผลิตสูงขึ้น มีประสิทธิภาพในการใช้งานมากขึ้น แสดงให้เห็นถึงความสืบเนื่องของชุมชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่มีการตั้งถิ่นฐานรวมกัน และพัฒนาขึ้นเป็นเมืองขนาดใหญ่

จากหลักฐานทางด้านโบราณคดีทำให้สันนิษฐานได้ว่าเมืองคูบัวเจริญขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ ๑๑–๑๖ ในวัฒนธรรม“ ทวารวดี ” อันเป็นการผสมผสานกันเป็นอย่างดีระหว่างรูปแบบวัฒนธรรมท้องถิ่นกับวัฒนธรรมภายนอก ที่แพร่เข้ามาผ่านทางการติดต่อค้าขาย โดยเฉพาะอิทธิพลจากวัฒนธรรมอินเดีย ซึ่งส่งผลทำให้เกิดชุมชนเมืองขึ้นตามลำน้ำสายสำคัญๆ เช่น เมืองนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม เมืองอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เมืองละโว้จังหวัดลพบุรี เมืองศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรี เมืองศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นต้น เมืองโบราณเหล่านี้ส่วนใหญ่มีฐานะเป็นเมืองท่าศูนย์กลางในการรวบรวมสินค้าซึ่งร่วมสมัยกับเมืองคูบัว ความเจริญรุ่งเรืองของเมืองคูบัวคงอยู่จนถึงราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖–๑๘ ก็เสื่อมความสำคัญลงไป เนื่องจากมีศูนย์กลางความเจริญแห่งใหม่ ภายใต้อิทธิพลของวัฒนธรรมเขมรเกิดขึ้นทางตอนเหนือของเมืองคูบัวบริเวณติดกับแม่น้ำแม่กลอง ซึ่งปรากฏชื่อเมืองตามศิลาจารึกว่า “ชยราชปุรี "