ก่อนปีพุทธศักราช ๒๕๓๘ กองโบราณคดี กรมศิลปากรมีหน่วยงานส่วนภูมิภาคที่อยู่ภายใต้ความดูแลรับผิดชอบของฝ่ายควบคุมดูแลรักษาโบราณสถาน คือ หน่วยศิลปากร จำนวน ๙ หน่วย ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ในเขตจังหวัดลพบุรี สุพรรณบุรี สุโขทัย เชียงใหม่ ปราจีนบุรี นครราชสีมา ขอนแก่น นครศรีธรรมราช และสงขลา ทำหน้าที่สำรวจ ตรวจสอบ ขุดค้น ขุดแต่งโบราณสถาน รวบรวมโบราณวัตถุ และศิลปวัตถุ เพื่อทำการศึกษา วิเคราะห์วิจัย อนุรักษ์ ตลอดจนการเขียนแบบ ทำผังเพื่อการ บูรณะโบราณสถานในเขตพื้นที่ และประสานงานในการดำเนินงานโครงการต่างๆ ร่วมกับหน่วยราชการส่วนกลาง

ในปี พ.ศ.๒๕๓๘ มีการปรับปรุงแบ่งส่วนราชการของกรมศิลปากรใหม่ ตามพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการ กรมศิลปากร กระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ.๒๕๓๘ จึงมีการจัดตั้งสำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๑ ราชบุรี มีพื้นที่ รับผิดชอบประกอบด้วย ๖ จังหวัด คือ ราชบุรี เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ สมุทรสงคราม สมุทรสาคร และสมุทรปราการ ในระยะแรกสำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๑ ราชบุรีได้เช่าอาคารพาณิชย์ เลขที่ ๗-๙ ถนนอำเภอ ตรงข้ามกับที่ตั้งสำนักงานองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรีเป็นที่ทำการ

จนกระทั่งในปีงบประมาณ ๒๕๔๔ สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๑ ราชบุรี ได้รับอนุมัติงบประมาณจำนวน ๓,๘๐๐,๐๐๐ บาท (สามล้านแปดแสนบาทถ้วน) ให้ดำเนินการปลูกสร้างอาคารสำนักงานบนที่ราชพัสดุแปลงทะเบียนที่ รบ.๕๓๕ เนื้อที่ ๐-๑-๐๔ ตารางวา ติดกับถนนไกรเพชร ตรงข้ามกับการประปาเทศบาลเมืองราชบุรี ซึ่งการก่อสร้างอาคารสำนักงานศิลปากรที่ ๑ ราชบุรี ได้เริ่มทำการก่อสร้างในเดือนมกราคม ๒๕๔๕ แล้วเสร็จในเดือนพฤศจิกายน ๒๕๔๕ ในปีเดียวกัน เมื่อมีการปฏิรูประบบราชการมีการแบ่งส่วนราชการใหม่ตามกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการของกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม พ.ศ.๒๕๔๕ สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๑ ราชบุรี จึงได้เปลี่ยนมาเป็น สำนักงานศิลปากรที่ ๑ ราชบุรี

ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๐ กรมศิลปากรได้ดำเนินการปรับปรุงโครงสร้างและการบริหารราชการ จากสำนักงานศิลปากรที่ ๑ ราชบุรี สังกัดสำนักโบราณคดีมาเป็นสำนักศิลปากรที่ ๑ ราชบุรี เป็นราชการส่วนกลางในภูมิภาคขึ้นตรงต่อกรมศิลปากร กำหนดอำนาจหน้าที่ ดังนี้

๑. ดำเนินงานที่อยู่ในหน้าที่ของกรมในเขตพื้นที่รับผิดชอบ ในการธำรงรักษาคุณค่าและเอกลักษณ์มรดกทางศิลปวัฒนธรรมของชาติ ด้านโบราณคดี โบราณสถาน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ภาษา วรรณกรรม ประวัติศาสตร์ ขนบธรรมเนียม จารีตประเพณี เอกสารหนังสือ จดหมายเหตุ นาฏศิลป์ ดุริยางคศิลป์ คีตศิลป์ สถาปัตยกรรม และศิลปกรรม

๒. กำกับ ดูแล ให้คำปรึกษา และสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานในเขตพื้นที่รับผิดชอบ ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รวมทั้งกฎหมายและระเบียบอื่นที่เกี่ยวข้อง

๓. ปฏิบัติงานทางวิชาการด้านมรดกทางศิลปวัฒนธรรมทุกสาขาในเขตพื้นที่รับผิดชอบ พัฒนา สร้างสรรค์ ถ่ายทอด และเผยแพร่องค์ความรู้ที่ได้จากมรดกทางศิลปวัฒนธรรม รวมทั้งเป็นศูนย์ข้อมูลด้านมรดกทางศิลปวัฒนธรรมสาขาต่างๆ

๔. ส่งเสริมและประสานการดำเนินงานทางวิชาการของหน่วยงานในเขตพื้นที่รับผิดชอบ

๕. สร้างความรู้ ความร่วมมือ ให้คำแนะนำประสานกับจังหวัด หน่วยงานราชการอื่นๆ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรเอกชน ประชาชน ในการดำเนินงาน มรดกทางศิลปวัฒนธรรม รวมทั้งขยายเครือข่ายการอนุรักษ์มรดกทางศิลปวัฒนธรรมในเขตพื้นที่รับผิดชอบ

๖. ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย