ความสนใจใคร่รู้เรื่องราวเกี่ยวกับกำเนิด และความเป็นมาของบรรพบุรุษแห่งเผ่าพันธุ์ของตนนั้นเป็นสำนึกสากลของมนุษยชาติ ที่ทำให้เกิดแนวทางการศึกษา และอธิบายวิวัฒนาการของมนุษย์ในการสร้างสรรค์ศิลปะการดำรงชีวิต ผ่านวิทยาการที่เรียกกันว่า “โบราณคดี” ซึ่งเป็น
ทั้งศาสตร์ (Science) และศิลป์ (Art)

นักโบราณคดีจะต้องดำเนินงานตามระเบียบวิธีการวิเคราะห์วิจัยอย่างเคร่งครัด และละเอียดอ่อนในการแปลความหมายหลักฐาน เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจว่าโบราณวัตถุ สถานที่พบมีอายุเท่าไร และมีความหมายเกี่ยวข้องกับมนุษยชาติอย่างไร ซึ่งเป็นงานที่ยากลำบากที่สุดในการศึกษาทางโบราณคดี จึงจำเป็นต้องมีการแบ่งแยกพัฒนาการทางสังคม หรือการเปลี่ยนแปลงของวัฒนธรรมที่ปรากฏอยู่ออกเป็นยุคสมัยต่างๆ โดยการเปรียบเทียบลักษณะความเหมือน และ ความแตกต่างของสังคมและวัฒนธรรมเหล่านั้น ซึ่งความรู้ความเข้าใจที่ได้สามารถนำมาอธิบายได้ว่า พัฒนาการหรือการเปลี่ยนแปลงนั้น มีลำดับขั้นตอนอย่างไร

การค้นพบหลักฐานทางโบราณคดีตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน บ่งชี้ชัดว่าพื้นที่บริเวณสยามประเทศมีมนุษย์อยู่อาศัยมาโดยตลอด นับตั้งแต่หลายล้านปีมาแล้วจนถึงปัจจุบัน มีพัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรมขึ้นในช่วงกาลเวลาต่างๆ ซึ่งมีเอกลักษณ์รูปแบบเฉพาะ สามารถจัดจำแนกยุคสมัยได้เป็น

  ยุคก่อนประวัติศาสตร์ (Prehistoric)
  ยุคกึ่งก่อนประวัติศาสตร์ (Proto-history)
  ยุคประวัติศาสตร์ (History)