วัดไพชยนต์พลเสพ ตั้งอยู่บริเวณปากคลองลัดหลวงทางด้านทิศตะวันตกในเขตตำบลทรงคนอง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ

ประวัติการสร้างวัดปรากฏอยู่ในพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ ๒ ระบุว่า เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย โปรดเกล้าฯให้จัดสร้างป้อมเมืองสมุทรปราการสำหรับป้องกันข้าศึกทางทะเลขึ้นนั้น มีพระราชดำริว่าการสร้างป้อมที่เมืองนครเขื่อนขันธ์ (พระประแดง) ยังคงค้างอยู่ จึงโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศเป็นพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นศักดิพลเสพ เป็นแม่กอง และพระยาเพชรพิไชย (เกษ) เป็นนายงานสร้างเมืองเขื่อนขันธ์ และป้อมเพชรหึงต่อจากที่ค้างไว้

ในการนี้ทรงขุดคลองลัดหลังเมืองนครเขื่อนขันธ์ไปทะลุออกคลองตาลาว เรียกว่า “คลองลัดหลวง” เมื่อขุดคลองแล้วเสร็จ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพทรงสร้างวัดขึ้นทางด้านฝั่งตะวันตกของคลองลัดหลวง พระราชทานนามว่า “วัดไพชยนต์พลเสพ”

       
 

วัดไพชยนต์พลเสพเจริญรุ่งเรืองมากในสมัยรัชกาลที่ ๓ มีการก่อสร้างและบูรณะปฏิสังขรณ์อาคารสถาปัตยกรรมภายในวัดหลายหลัง ปัจจุบันอาคารเหล่านี้ยังคงรูปแบบลักษณะทางศิลปกรรมที่เป็นแบบพระราชนิยมในสมัยรัชกาลที่ ๓ ดังเช่น พระอุโบสถ ลักษณะเป็นอาคารก่ออิฐถือปูน หลังคางานผสมไม้มุงกระเบื้อง มีรูปแบบผสมผสานระหว่างทรงหลังคาแบบไทยและจีน หน้าบันและคอสองก่ออิฐถือปูนมีชายคาปีกนกโดยรอบ ลักษณะเด่น คือ หน้าบันก่ออิฐถือปูนไม่มีไขราหน้าจั่ว ประดับด้วยปูนปั้นตกแต่งด้วยเครื่องถ้วยชามเคลือบเป็นรูปทิวทัศน์ผสมกับลายดอกไม้ ตอนบนของหน้าบันตกแต่งด้วยแจกันเคลือบแบบจีน และมีรูปช่อดอกไม้เหนือแจกัน ตอนล่างเป็นรูปทิวทัศน์ในบรรยากาศแบบจีน เครื่องเคลือบที่นำมาประดับจะทำเป็นรูปสัตว์ เช่น นก ลิง ไก่ ม้า วัว รูปอาคาร เจดีย์แบบจีน เก๋งจีน และสภาพธรรมชาติ ต้นไม้ ภูเขา และเถื่อนถ้ำ

สถาปัตยกรรมที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งของวัดไพชยนต์พลเสพ คือ พระวิหารซึ่งตั้งคู่อยู่กับพระอุโบสถทางทิศใต้ มีลักษณะรูปทรงและการตกแต่งคล้ายกับพระอุโบสถ

 
 
 
 
 
http://www.fad1.go.th
เว็บไซต์สำนักศิลปากรที่ ๑ ราชบุรี สำนักโบราณคดี
กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม