วัดเพชรสมุทรวรวิหาร ตั้งอยู่ในเขตบ้านแหลม ตำบลแม่กลอง อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม ตามประวัติกล่าวว่าเป็นวัดโบราณที่สร้างขึ้นในราวสมัยพระเจ้าปราสาททอง
(พ.ศ.๒๑๗๓–๒๑๙๘) แห่งกรุงศรีอยุธยา เดิมชื่อว่า “วัดศรีจำปา”

ในปี พ.ศ.๒๓๐๒ กองทัพพม่าโดยการนำของมังลอง ราชบุตรของพระเจ้าอลองพญา ยกเข้ามาตีเมืองเพชรบุรี ชาวเมืองเพชรบุรี ซึ่งอยู่อาศัยในเขตตำบลบ้านแหลมจึงพากันอพยพหนีภัยสงคราม เข้ามาตั้งบ้านเรือนอยู่ในเขตตำบลแม่กลองเหนือวัดศรีจำปาขึ้นไป และเรียกหมู่บ้านที่มาตั้งใหม่นี้ตามชื่อหมู่บ้านเดิมว่า “บ้านแหลม” ขณะนั้นวัดศรีจำปาอยู่ในสภาพชำรุดทรุดโทรมมากชาวบ้านจึงช่วยกันบูรณะปฏิสังขรณ์ และพากันเรียกชื่อใหม่ว่า “วัดบ้านแหลม”

         
     
       
     
         
 

ปูชนียวัตถุที่สำคัญของวัดเพชรสมุทรวรวิหาร ได้แก่ “หลวงพ่อบ้านแหลม” พระพุทธรูปยืนขนาดความสูง ๒.๗๖ เมตร หล่อด้วยทองเหลือง แสดงปางอุ้มบาตร ในพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา กล่าวถึงประวัติความเป็นมาของหลวงพ่อบ้านแหลมว่า ชาวบ้านแหลมซึ่งเป็นชาวประมงมีอาชีพจับปลาในทะเล คราวหนึ่งได้ออกไปลากอวนในอ่าวแม่กลองได้พระพุทธรูปติดอวนขึ้นมา ๒ องค์ องค์หนึ่งเป็นพระพุทธรูปนั่งอีกองค์หนึ่งเป็นพระพุทธรูปยืน พระพุทธรูปนั่งได้อัญเชิญไปประดิษฐานไว้ที่วัดเขาตะเครา จังหวัดเพชรบุรี เรียกกันว่า “หลวงพ่อวัดเขาตะเครา” พระพุทธรูปยืนปัจจุบันคือ "หลวงพ่อบ้านแหลม” สำหรับบาตรของหลวงพ่อบ้านแหลมนั้นได้สูญหายไปในทะเล เมื่ออัญเชิญมาประดิษฐานไว้ที่วัดบ้านแหลม สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยาภาณุพันธุ์วงศ์วรเดชจึงถวายบาตรใหม่เป็นบาตรแก้วสีน้ำเงิน

 

นอกจากนี้ ภายในวัดเพชรสมุทรวรวิหารยังปรากฏปูชนียวัตถ ุและโบราณสถานที่สำคัญอันแสดงถึงความเก่าแก่ของวัดอีกหลายสิ่ง เช่น พระพุทธรูปหินทรายแดงแสดงปางสมาธิ ศิลปะแบบอยุธยา ประดิษฐานอยู่ด้านหน้าพระอุโบสถที่มีรูปแบบทางสถาปัตยกรรมแบบกรุงศรีอยุธยาตอนปลายถึง ต้นกรุงรัตนโกสินทร์

กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนวัดเพชรสมุทรวรวิหาร เป็นโบราณสถานของชาติในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๒ ตอนที่ ๒ เมื่อวันที่ ๔ ตุลาคม ๒๔๙๘

 
 
 
 
 
http://www.fad1.go.th
เว็บไซต์สำนักศิลปากรที่ ๑ ราชบุรี สำนักโบราณคดี
กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม